Dồn dập những thông tin rất tiêu cực những ngày qua về sự thừa nhận suy thoái ở hàng loạt nền kinh tế lớn như Mỹ, EU và mới nhất là Nhật đã tác động lớn đến tâm lý thị trường trong nước. Tính thanh khoản giảm rất mạnh khi NĐT thực hiện găm giữ tiền mặt.

Thế giới u ám

Tiếp sau sự kiện cơ quan thống kê của Liên minh Châu Âu hôm 14.11 thừa nhận kinh tế khu vực Châu Âu chính thức bước vào suy thoái, ngày 17.11, đến lượt Nhật Bản tuyên bố tình trạng tương tự khi GDP 2 quý liên tiếp tăng trưởng âm.

Trong khi đó, một cuộc khảo sát mới nhất do Hiệp hội kinh tế DN quốc gia của Mỹ (NABE) tiến hành cho thấy, kinh tế Mỹ sẽ tiếp tục lún sâu vào khủng hoảng. 96% các nhà kinh tế của NABE khẳng định rằng, nền kinh tế lớn nhất thế giới đang bước vào suy thoái. 75% số chuyên gia được hỏi tin rằng, tình trạng "lình sình" hiện nay sẽ kéo dài tới hết quý I/2009. Trong quý III/2008, kinh tế Mỹ chỉ tăng trưởng 0,3%, mức tồi tệ nhất từ năm 2001, khi Mỹ sa vào cuộc suy thoái gần đây nhất.

NABE dự báo, trong cả năm 2008, kinh tế Mỹ tăng trưởng 1,4%, giảm so với tỉ lệ 2% năm 2007. Bức tranh còn tồi tệ hơn trong năm 2009, với tỉ lệ tăng trưởng dự báo giảm 0,2%. NABE cho rằng, tình hình kinh tế hiện nay sẽ đẩy tỉ lệ thất nghiệp ở Mỹ lên 7,5% vào cuối năm nay, con số cao kỷ lục trong lịch sử, thậm chí có khả năng lên tới 10% nếu ngành ôtô gặp khủng hoảng.

Ngày 17.11, tổ chức xếp hạng tín dụng hàng đầu thế giới Standard & Poors (S&P) cho biết, tính đến hết ngày 11.11 năm nay, trên toàn thế giới đã có tổng cộng 85 tập đoàn và Cty thông báo vỡ nợ, so với 22 vụ năm 2007, và 30 vụ năm 2006. Trong số này có tới 70 tập đoàn và Cty đặt trụ sở tại Mỹ, 5 Cty ở Châu Âu, 4 Cty ở Châu Á, 3 ở Canada, 2 ở Mexico và 1 ở Nga.

Mỹ cũng là quốc gia có nhiều Cty nhất bị đánh giá tín nhiệm ở mức "B-", mức biểu thị tình trạng nền kinh tế có yếu tố đầu cơ, chiếm 75% trong tổng số 207 các tập đoàn và Cty bị đánh giá tín nhiệm ở mức thấp nhất trên toàn cầu.

Cũng theo tổ chức trên, tỉ lệ vỡ nợ do đầu cơ ở Mỹ đã tăng trong tháng thứ 10 liên tiếp, lên tới 2,86% so với 2,68% trong tháng 9. Ngoài Mỹ, tỉ lệ này ở Châu Âu cũng tăng từ 1,00% lên 1,01% và tăng 0,82% ở những nền kinh tế mới nổi.

Trong nước: Kỳ vọng ảm đạm

Kết quả kinh doanh khá khả quan quý III vừa qua đã không được phản ánh vào giá CP, vì theo phân tích của các CTCK, thị trường lo ngại hai vấn đề chính: Thứ nhất là mức độ tin cậy của số liệu khi nhiều DN vẫn chưa phản ánh giá trị khoản đầu tư tài chính trước báo cáo năm.

Thứ hai, viễn cảnh về sự suy giảm sức mua cả nội địa lẫn thị trường xuất khẩu khiến tăng trưởng trong những tháng tới là khá mờ mịt, trong khi sức hấp dẫn của TTCKVN chủ yếu đến từ sự tăng trưởng nhanh của một nền kinh tế mới nổi. Thậm chí trong một báo cáo đầu tháng 11 của NH HSBC, chỉ số lợi nhuận trên mỗi CP (EPS) của DN niêm yết được dự đoán là giảm 10% so với năm 2007.

Theo phân tích của CTCK Eurocapital, VN hiện là một nền kinh tế tăng trưởng dựa trên xuất khẩu (chiếm trên 70% GDP) nên sự suy giảm sức mua từ các thị trường xuất khẩu chính như Mỹ, Châu Âu và Nhật do suy thoái kinh tế chắc chắn sẽ tác động bất lợi.

Theo các số liệu đến tháng 9.2008, xuất khẩu của VN sang thị trường lớn nhất là Mỹ vẫn tăng trưởng tốt cả về giá trị và sản lượng với các mặt hàng chính như may mặc, đồ nội thất, giày dép... nhưng những tháng còn lại của năm 2008 sẽ là thời điểm khó khăn.

Một diễn biến bất lợi nữa đối với xuất khẩu của các DN VN là giá nguyên vật liệu trên thế giới đang giảm rất mạnh do cầu giảm. Theo tính toán của các chuyên gia Eurocapital, giá xuất khẩu hàng hóa những tháng cuối năm 2008 có thể giảm trung bình 10% so với thời điểm tháng 9 khiến kim ngạch giảm trung bình 20%. Ước tính quý IV/2008 kim ngạch có thể chỉ đạt 12,6 tỉ USD.

Tuy nhiên, vẫn có những nhận định tích cực. Ông Ken Tai Chee Ming, chuyên gia phân tích của CTCK Kim Eng hôm 17.11 cho rằng, lãi suất liên NH tại Anh (Libor) đang giảm mạnh so với hồi tháng 9 là dấu hiệu từ sự ấm lại của thị trường tài chính thế giới đã ổn định hơn với nỗ lực của các chính phủ. Theo đánh giá của chuyên gia này, các thông tin tốt trong nội bộ của nền kinh tế VN như giá xăng và lãi suất cơ bản giảm sẽ hỗ trợ TTCK.

Dù vậy, thực tế giao dịch những ngày qua cho thấy sự nghi ngại vẫn tiếp tục bao trùm và NĐT lựa chọn chiến lược đứng ngoài thị trường. Đã rất lâu rồi thị trường mới lại chứng kiến giá trị khớp lệnh hàng ngày chỉ đạt trung bình trên dưới 200 tỉ đồng. Thậm chí, sàn HoSE hai phiên đầu tuần khớp lệnh đợt mở cửa chỉ vài chục tỉ đồng, cho thấy sức cầu tiếp tục suy giảm.

Thông thường trong bối cảnh nền kinh tế khó khăn, dòng tiền sẽ chạy vào một số CP "phòng thủ" - thuộc những ngành hàng tiêu dùng cơ bản - nhưng giá trị giao dịch quá thấp cho thấy chiến lược giữ tiền mặt đang được thực hiện rộng rãi.

Những thống kê cho thấy tương quan cung - cầu đang ở trạng thái rất bấp bênh. Mặc dù không xảy ra tình trạng bán tháo ồ ạt nhưng ngược lại, sức mua cũng rất "đủng đỉnh" với kế hoạch mua quét giá sàn và không hề có ý định nâng giá. Điều này khiến thị trường biến động không lớn, tuy nhiên sự mất kiên nhẫn của mỗi bên sẽ khơi mào cho một xu hướng mới mạnh mẽ hơn.(Nguồn: LĐ, 19/11)