* Bản gốc của tác giả

Hiện nay lạm phát diễn ra ở nhiều quốc gia trên thế giới, mỗi nước đều có những cách thức đối phó khác nhau, chúng ta có thể học hỏi kinh nghiệm của họ kết hợp với điều kiện thuận lợi ở Việt Nam để phát triển.

Nhìn nhận Cách chống lạm phát của Trung quốc và Việt nam

Từ bài học chống lạm phát của Trung Quốc, chúng ta nên có suy nghĩ căn bản hơn để tìm cách chống lạm phát tại Việt Nam.

Chúng ta cũng có những nguyên nhân tương đồng giống Trung Quốc:
·        Nền kinh tế phát triển quá nóng
·        Mất cân đối trong đầu tư
·        Tín dụng tăng nhanh
·        Tác động tăng giá nhiên liệu trên thị trường thế giới
·        ảnh hưởng của thời tiết, thiên tai và dịch bệnh

Trong cách chống lạm phát của Trung Quốc có nhiều cách để học tập:

1)     Trung quốc tập trung hỗ trợ vào phát triển hàng hóa thiết yếu: lương thực thực phẩm,… những hàng hóa này ảnh hưởng rất lớn đến đời sống đại bộ phân nhân dân, và có ảnh hưởng cao trong chỉ số lạm phát. Bằng các cách như hỗ trợ nông dân chi phí đầu vào sản xuất, …
2)     Nâng giá đồng nhân dân tệ so với đồng đôla mỹ.

Theo tôi: tôi có mấy ý kiến chống lạm phát với nền kinh tế Việt Nam

Kinh tế Việt Nam đã đạt được một số thành công trong thời gian dài. Tuy nhiên năng lực thích ứng của nền kinh tế việt nam với sự biến động của kinh tế thế giới còn nhiều hạn chế, nên khi kinh tế thế giới có tác động thì kinh tế Việt Nam sẽ bị tác động mạnh hơn, và chúng ta đang đối mặt với tỷ lệ lạm phát cao mà thế giới cũng kinh ngạc. theo tôi có một số cách hạn chế lạm phát của Việt Nam như sau:

1)     Nền kinh tế của Việt Nam phát triển quá nóng, và mất cân đối trong đầu tư: chúng ta đang phát triển rất nhiều ngành nghề với tỷ trọng không hợp lý: ví dụ như ngành điện: việt nam là nước có đầy đủ điều kiện để phát triển điện năng: than đá, thủy điện, khí đốt, gió, năng lượng mặt trời, …. Nhưng Việt Nam chúng ta vẫn thiếu điện, và tình trạng thiếu điện đã thành thói quen như là 1 năm có 4 mùa.

Một đất nước nông nghiệp và có các mỏ khí đốt,… mà chúng ta vẫn phải đi nhập khẩu phân bón, chúng ta có ngành đánh bắt và nuôi thủy hải sản và là nước sản xuất nông nghiệp mà chúng ta vẫn phải nhập khẩu thức ăn gia súc.

Các ngành khác đang phát triển nhanh hơn so với ngành nông nghiệp, cơ cấu lao động trong nông nghiệp không còn hợp lý, lao động trong ngành nông nghiệp chuyển sang các ngành khác trong khi đó năng suất lao động trong ngành nông nghiệp không tăng lên.

Năng lực quản lý của ngành nông nghiệp thì đáng phải phàn làm: chất lược quản lý an toàn thực phẩm, chống lại các bệnh dịch, và kế hoạch tăng cường năng lực sản xuất, tăng quy mô sản xuất, tăng năng suất lao động đang được triển khai thụ động mang tính tự phát, đặc biệt là bộ trưởng bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn đã phát biểu rằng: “nhà tôi cũng lo lắng về rau xanh” http://vnexpress.net/Vietnam/Xa-hoi/2008/02/3B9FFBCA/. Trong cơn bão lạm phát vừa qua sự tăng giá của hàng thực phẩm tăng nhiều hơn tỷ lệ tác động của sự tăng giá xăng dầu.

Cần phải nói nữa là các khoản đầu tư sử dụng ngân sách, ai cũng biết là lãng phí: lãng phí vì không theo đúng tiến độ kế hoạch, lãng phí vì khảo sát không đúng, lãng phí vì chậm thanh toán, lãng phí khảo sát hiệu quả kinh tế,…lãng phí vì không đầu tư vào những dự án khác mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn. Vấn đề này thật khó được khác phục nếu như không cương quyết.

2)     Các tác nhân còn lại: tăng trưởng tín dụng quá nóng, giá nhiên liệu trên thị trường thế giới, và ảnh hưởng của thiên tai bệnh dịch,… thì tôi xin không nói đến.

3)     Các giải pháp của tôi như sau

a.     Vấn đề nông nghiệp:

i. Một là, hỗ trợ thúc đẩy phát triển sản xuất, nhất là sản xuất các mặt hàng thiết yếu như: lương thực, thực phẩm, dầu thực vật, thịt,...

Hai là kiểm soát chặt chẽ ngành công nghiệp sử dụng nguyên liệu là lương thực - thực phẩm.

Ba là đẩy mạnh và kiện toàn hệ thống dự trữ, điều tiết xuất nhập khẩu, bình ổn giá thị trường trong nước.

Bốn là, thực hiện tốt khâu quản lý và điều tiết, điều hành giá cả, ngăn chặn tình trạng đua nhau tăng giá. Giảm thuế nhập khẩu lương thực thực phẩm, các mặt hàng phục vụ cho sản xuất lương thực thực phẩm. chuẩn bị tốt cho ngành điện, ngành thủy lợi phục vụ cho sản xuất nông nghiệp. phòng chống thiên tai, bệnh dịch cho ngành nông nghiệp. có chiến lược phát triển dài hạn.

Năm là giám sát việc thu phí và lệ phí giáo dục, y tế, giá cả mặt hàng dược phẩm và nguyên nhiên vật liệu phục vụ nông nghiệp... kiên quyết xử lý các trường hợp liên kết đầu cơ trục lợi.

ii. Tăng cường quy mô sản xuất, tăng năng suất lao động trên phạm vi cả nước có sự quản lý hỗ trợ của nhà nước: phát triển sản xuất trang trại, đưa sản xuất vào quy hoạch dài hạn tránh trường hợp cơ sở sản xuất vừa xây dựng xong thì bị đóng cửa vì gần khu dân cư, thải nước bẩn,…. Để tăng quy mô sản xuất.

Sáu là hoàn thiện và thực hiện các biện pháp trợ cấp đối với người có thu nhập thấp.

Bảy là ngặn chặn kịp thời tình trạng giá cả nguyên nhiên vật liệu leo thang. Tăng cường phát triển các ngành hàng cung cấp cho ngành lương thực thực phẩm: phân bón, thức ăn chăn nuôi, máy công cụ sản xuất nông nghiệp,..để tăng năng suất lao động.

Tám là, kiên trì thực hiện “chế độ trách nhiệm bao gạo” đối với tỉnh trưởng và “chế độ trách nhiệm rổ rau” đối với thị trưởng.

b.     Chúng ta cần xem lại các dự án đầu tư, hiệu quả của việc sử dụng ngân sách nhà nước, nếu các dự án mà tư nhân đang có nhu cầu đầu tư thì để cho tư nhân đầu tư, bán lại các dự án của nhà nước cho tư nhân, hay là dùng đất đai để đổi lấy cơ sở hạ tầng. xem xét lại các dự án chuẩn bị đầu tư bằng ngân sách nhà nước.

c.     Phát triển ngành điện: cần phải đầu tư ngay vào ngành điện, vì ngành điện của việt nam đang ảnh hưởng rất lớn vào quá trình phát triển kinh tế xã hội của việt nam: năng suất lao động và quy mô sản xuất chỉ phát triển khi mà có đủ điện năng để phục vụ. lúc này có thể nói mọi vấn đề kinh tế của việt nam chỉ được giải quyết khi mà ngành điện cung cấp đủ điện cho nhu cầu theo giá cả hiện tại, việt nam là nước có tiềm năng sản xuất điện. nhưng đến nay điện năng vẫn thiếu là điều không hợp lý với một đất nước có khát khao phát triển.

d.     Hàng năm vào dịp Tết dương lịch và âm lịch là cơ hội để hàng hóa tăng giá, nhưng sau đó thì giảm giá đôi chút. Chính phủ Việt Nam đã tăng lương cho người lao động vào đúng thời điểm tết làm cho giá cả có tâm lý tăng mạnh.

Vấn đề này theo tôi có cách giải quyết là chính phủ Việt Nam cần đầu tư hơn nữa về chất lượng lao động. (nhà đầu tư không muốn phải trả thêm chi phí khi mà chất lượng hàng hóa không tăng, hoàn cảnh hiện nay giá cả hàng hóa tăng ”lương tăng” giờ chính phủ nên đào tạo miễn phí tay nghề cho người lao động, mở các lớp đào tạo chứng chỉ hành nghề miễn phí cho người lao động: chứng chỉ ngoại ngữ, chứng chỉ an toàn lao động, chứng chỉ kỹ luật lao động,v..v. để cho các nhà đầu tư thấy rằng họ mua hàng với giá cao hơn nhưng được hàng hóa chất lượng hơn, và người lao động cũng hài long vì họ tin tưởng vào công việc của họ hơn.

e.     Tôi xin nhắc lại chúng ta cần phát triển bền vững. vì thế chúng ta cần phòng chống những rủi ro về dịch bệnh, thiên tai. Nếu như bệnh dịch và thiên tai sẽ cuốn hết thành quả lao động của chúng ta. Trong năm 2007 chúng ta chịu đựng rất nhiều bệnh dịch, thiên tai, hậu quả là chúng ta mất nhiều thời gian để khắc phục.

f.       Giá cả nguyên liệu thị trương thế giới tăng là một yếu tố tác động mạnh mang thích khách quan mà chúng ta phải chấp nhận ảnh hưởng của tác động này. Tuy nhiên chúng ta nên cần có cách thích nghi hợp lý để giảm tối đa tác động của yếu tố ngoại cảnh. Vấn đề này cần thời gian và nghiên cứu nghiêm túc.

g.     Phát triển tín dụng: một nền kinh tế phát triển không đồng đều có sự tham gia của hoạt động tín dụng: như cho vay rủi ro: mua nhà, cho vay tiêu dùng. Thu nhập bình quân đầu người của việt nam chưa đến 1000USD/năm, trong khi đó giá thuê văn phòng của việt nam đắt thứ 13 thế giới, giá căn hộ dao động trong khoảng 2000USD/m2 , đặc biệt là quản lý thiếu chặt chẽ về hoạt động buôn bán bất động sản,v..v. hơn nữa việc huy động vốn ngắn hạn cho vay dài hạn chứa đựng rủi ro thanh khoản là rất lớn. Năng lực quản lý rủi ro của các ngân hàng thương mại việt nam còn hạn chế về kinh nghiệm và dự báo. Vì thế cần tăng cường giám sát hoạt động của các ngân hàng thương mại để tránh đổ bể hệ thống tài chính.

Rất nhiều quốc gia đang muốn thu hút vốn đầu tư trực tiếp hay giám tiếp của nước ngoài. Nhờ những thành công từ ngoại giao, Việt Nam đã thu hút rất tốt nguồn vốn đầu tư từ nước ngoài, thêm vào đó là sự tin tưởng của việt kiều vào nền kinh tế Việt Nam đã gửi tiền về trong nước, nguồn ngoại tệ tăng đột biến là thành công lớn của việt nam.

Tuy nhiên chúng ta đã không nắm được cơ hội mà nhiều nước đang rất mong muốn này (có một số nhà quản lý còn đổ lỗi lạm phát là do cung ngoại tệ quá nhiều đối với một nền kinh tế đang ở giai đoạn đầu của sự phát triển, đang rất cần vốn mà chính phủ đang đi vay nợ quốc tế). (vốn đầu tư vào sản xuất –> tạo ra sản phẩm -> bán sản phẩm thành tiền -> lấy tiền đầu tư vào tái sản xuất, tạo ra công ăn việc làm cho người lao động, tạo ra sản phẩm cho thị trường, nhà nước thu thuế, tăng GDP. Tôi có biết rất nhiều cô gái Việt Nam lấy chồng nước ngoài để có một số tiền ít ỏi lo cho gia đình của họ).

Nguồn tiền ngoại tệ nước ngoài đổ vào VN đều có mục đích và chúng ta chưa có phương án tốt cho nguồn tiền này phát huy hiệu quả phát triển kinh tế của chúng ta.

Nguồn tiền này theo tôi chúng ta cần hướng giúp đỡ cho nguồn tiền này đầu tư vào sản xuất, tạo ra thật nhiều việc làm cho người đến độ tuổi lao động, tạo ra thật nhiều của cải, hàng hóa phục vụ tốt hơn cho cuộc sống người dân và xuất khẩu, chúng ta sẽ thu được nhiều tiền thuế hơn, GDP của chúng ta sẽ tăng lên.

Thay vì chúng ta nói là sao ngoại tệ vào nhiều thế, nếu dùng nội tệ để mua sẽ cung nhiều tiền cho thị trường, thị trường sẽ nhiều tiền, thừa tiền nội tệ (quan điểm của tôi tiền là vật ngang giá, là trung gian giải quyết việc trao đổi mua bán hàng hóa, để hàng hóa thuận lợi trong lưu thông, một lượng tiền hợp lý  sẽ giúp cho quá trình lưu thông hàng hóa tốt hơn, và như thế quá trình sản xuất sẽ thuận lợi hơn). Chúng ta nên nhìn nhận vì sao kinh tế Mỹ đang lạm phát nhanh khi mà FED vẫn tiếp tục cung tiền USD.

Có thể nói chính sách tiền tệ nhằm chống lạm phát của Việt Nam đáng phải bàn luận rất nhiều. Chúng ta đang sử dụng chính sách tiền tệ là 1 công cụ duy nhất để chống lạm phát, mà kết quả của nó sẽ là hậu quả gây nên lạm phát sẽ nghiêm trọng hơn.

Tăng lãi suất, rút bớt tiền trong lưu thông về, mô hình này làm cho mọi doanh nghiệp sản xuất trong nền kinh tế đều bị ảnh hưởng, là tăng chi phí sản xuất, tăng giá bán sản phẩm, như vậy sẽ làm giảm năng lực sản xuất hàng hóa, tạo ra nhiều thất nghiệp hơn, giảm thu ngân sách, giảm cung cấp hàng cho nhu cầu thị trường tăng lạm phát.

Những ngành bị ảnh hưởng nặng nhất là ngành nông nghiệp: vì tỷ suất lợi nhuận trong ngành nông nghiệp thường là không cao, hơn nữa mô hình sản xuất nông nghiệp tại việt nam chưa được chuyên môn hóa, vì thế các hộ gia đình, hay các hợp tác xã thích ứng với tác động này càng khó khăn, năng lực sản xuất hàng hóa càng hạn chế. Sản lượng nông nghiệp: lương thực, thực phẩm,.. cung cấp càng bị hạn chế.

Như vậy cuộc sống của đại bộ phận người lao động, và những người nông dân sẽ càng khó khăn, những bất ổn xã hội càng phát sinh, trình độ sản xuất -  tay nghề, ý thức của người lao động càng đi xuống. sự hấp dẫn đầu tư càng hạn chế. Năng lực sản xuất hàng hóa càng cần nhiều thời gian để khắc phục.

Kèm theo đó là nhà nước phải trả một khoản chi phí tín phiếu không nhỏ cho việc thu tiền về. thuế không thu được, hàng hóa trong nước không được sản xuất, lao động thất nghiệp nhiều hơn,tiền vốn ngoại tệ giá rẻ không mua, v…v.  giá trả là không hề hợp lý.

Việc không có giải pháp mua ngoại tệ của các doanh nghiệp xuất khẩu đã làm ảnh hưởng rất nhiều đến các doanh nghiệp này, nơi mà lao động từ nông thôn ra chiếm phần lớn trong tỷ lệ những người ở độ tuổi lao động. đồng thời bị đôla hóa nền kinh tế.

Vấn đề tỷ giá cũng đáng phải phàn nàn: một nền kinh tế mất cân đối chủ yếu lo xuất khẩu, đồng nội tệ VNĐ bị định giá theo đồng USD, khi mà USD mất giá thì vẫn bị thâm hụt thương mại (năm 2008 dự tính thâm hụt thương mại lên đến 20tỷ USD).v..v

Cuối cùng tôi xin có một số giải pháp:

1)     Tập trung mạnh phát triển các mặt hàng lương thực, thực phẩm. hỗ trợ các hành hóa khác: phân bón, điện, thủy lợi, thức ăn trăn nuôi,…cho ngành nông nghiệp.quy hoạch phát triển ngành nông nghiệp, phòng chống thiên tai, dịch bệnh cho ngành nông nghiệp tốt hơn, giảm thuế nhập khẩu hàng hóa cho nông nghiệp, giảm thuế thu nhập liên quan đến phát triển nông nghiệp, tăng cường hỗ trợ giống, đào tạo kỹ thuật, hỗ trợ thiết bị trợ ngành nông nghiệp. nghiên cứu quy hoạch phát triển dài hạn cho ngành nông nghiệp,v..v.

2)     Phát triển nhanh chóng ngành điện lực: ngành điện là ngành hỗ trợ cho toàn bộ nền kinh tế phát triển.

3)     Tăng cường đào tạo tay nghề cho người lao động, phát triển hơn nữa giáo dục đào tạo cho người lao động. mỗi người dân được đào tạo thì đất nước sẽ giàu mạnh.

4)     Tích cực thu hút vốn đầu tư nước ngoài, đặc biệt vào sản xuất kinh doanh tạo ra nhiều việc làm, thu thêm ngân sách.

5)     Kiểm soát rủi ro tốt đối với hệ thống ngân hàng: hạn chế cho vay rủi ro, đặc biệt là cho vay đầu cơ bất động sản. tích cực phát triển thị trường chứng khoán (thị trường chứng khoán là thị trường vốn hiệu quả cho nền kinh tế), tăng cường cổ phần hóa nhanh các doanh nghiệp nhà nước, nhằm tăng cường hiệu quả hoạt động, và năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp nhà nước.

6)     Những lĩnh vực kinh doanh nhà nước không cần chi phối thì có thể đấu thầu giao cho các doanh nghiệp đầu tư để hạn chế việc sử dụng không hiệu quả nguồn vốn ngân sách.

Mục tiêu là phát triển nhanh và bền vững. chúng ta cần kết hợp những điều kiện thuận lợi, và hoàn cảnh. Hiện nay lạm phát diễn ra ở nhiều quốc gia trên thế giới, mỗi nước đều có những cách thức đối phó khác nhau, chúng ta có thể học hỏi kinh nghiệm của họ kết hợp với điều kiện thuận lợi ở Việt Nam để phát triển.

• Nguyễn Quang Tâm

Một số đề tài nóng đang được giới đầu tư luận bàn:
 * 400 Điểm Là Mức Cản Cuối Cùng
 * AI bán là thua,ai mua là thắng ?
 * Đầu tư CK đã không còn dễ ăn mà phải chuyên nghiệp
 * Liệu chúng ta có nên tháo chạy không?
 * Gửi Nhà đầu tư lỗ
 * Thành công và thất bại trên TTCK Việt Nam
 * Tác động của giá USD, dầu và vàng đối với TTCK